Blok-zincir Blockchain

Blok-zincir Blockchain, Blok-Zincir Nedir ?

Herkese açık, şeffaf, dağıtık, sıralı ve zaman damgalı Bitcoin transfer işlemlerini içeren dijital küresel hesap defteridir, düz bir veri dosyası, basit bir veritabanıdır. Bitcoin’in ilk ortaya çıktığı 2009’dan bu yana yapılan tüm işlemlerin dijital olarak saklanmasıdır.

Hali hazırda yapılan işlemler Blok-Zincir’e işlenmektedir, ileride yapılacak olan işlemler de, Blok-Zincir’e işlenecektir. Bitcoin’le beraber ortaya çıkan, farklı kullanım alanları da olan Blok-Zincir metotu, merkezi olmayan bir ağ yapısındaki uç bilgisayarlarda, birbirinden bağımsız olarak saklandığından, herhangi bir merkezi hatadan kaynaklanacak problemlere karşı dirençlidir.

Blockchain

01 Aralık 2016 tarihi itibarı ile küresel hesap defterinin büyüklüğü 92 Gigabyte’dır. Dileyen herkes, merkezi olmayan Bitcoin ağına bağlanarak, bu verileri kendi bilgisayarına indirilebilir, kontrol edebilir, isterse küresel defterin bir kopyasını kendi bilgisayarında tutmaya başlayarak Bitcoin sistemine destek verebilir.

Blok-Zincir’i kendi bilgisayarında tutan uçlara tam uç (full node) adı verilir. Bitcoin ağına bağlı tüm uçlarda (bilgisayar) Blok-Zincir erişilebilir durumdadır, ancak sadece tam uçlar 92 Gigabyte verinin tamamını tutarlar [ 36]. Tam uç olmanın şimdilik teşvik edici bir ödülü veya getirisi yoktur.

Bitcoin ağına bağlı tam uçlar, sadece kendi doğruladıkları blokları saklarlar. Blok içerisindeki tüm işlemler geçerlidir, bloğu hazırlayan madenci iş ispatı yapmıştır, her bir tam uç iş ispatlarını da kontrol eder, tam uçlar doğrulayamadığı hiç bir bloğu saklamazlar.

Blok-zincir Blockchain
Blok-zincir Blockchain

Eğer bir blok tüm uçlarda aynıysa, o blok üzerinde oy birliği veya mutabakat olduğu anlamına gelir. Nadir ve kısa süreli geçici durumlarda, son eklenen bloklar bazı uçlarda farklılık gösterebilir, bu sorun kısa sürede sistem tarafından otomatik olarak çözülür.

Blockchain Kayıt Yapısı

Her blok, kendinden bir önceki bloğun özetini içerir, bu sayede bloklar birbirine bağlanmış ve zincir oluşturmuş olurlar. Mevcut bloğun özet değeri bulunurken, bir önceki bloğun özeti değeri de işleme katılır. Herhangi bir bloğu değiştirmek isteyen kötü niyetli bir ucun, ileriye doğru tüm blokları değiştirmesi gerekecektir.

Fakat her bir blok oluşturulurken iş ispatı istendiğinden, blokları değiştirmeye kalkan bir ucun ileriye doğru tüm bloklar için de iş ispatı yapması gerekecektir. Bu, devasa işlem gücü gerektireceğinden dolayı mümkün değildir. Bu özellik, Blok-Zincir’in ve tabii ki Bitcoin’in en güçlü yanlarından biridir. Bir blok ne kadar eskiyse, o kadar güvenilir ve değiştirilmesi imkansıza yakındır .

Kurgusal ama basit bir örnek

Blockchain teknolojisinde veri her zaman belirli bir sıralama yaklaşımı ile kayıt altına alınır. Bunu daha iyi anlamak için kurgusal ama basit bir örnek verelim:

Elinizde üzerinde bir deliği bulunan 5 tane minik karton etiketiniz ve bir adet yeterince uzun bir ipiniz olsun. 5 arkadaşınız ile düzenlediğiniz bir parti esnasında bir oyun oynayacaksınız. Oyuna bir etiketin üzerine adınızı yazarak ve bir imza atarak başlıyorsunuz. Sonra bu etiketi ipinize geçirip, bir düğüm atıyorsunuz. Daha sonra yakın bir arkadaşınız bir diğer etikete adını yazarak imza atıyor ve aynı ipe geçirerek düğüm atıyor. Bu işlemi 5 arkadaşınızın hepsi tekrarlıyor. Artık elinizde belirli bir sıra ile ilerleyen, her birinin üstünde bir kişinin adı ve imzası bulunan etiketlerin düğümlendiği bir ipiniz var.

Blockchain kayıt sistemi de temelde bu örneğe benziyor. Etiketlerimizi yazdığımız isimlerimiz veriyi ifade eder. Verilerin belirli kurallar ile yazıldığı her bir etiket ise Blok adı verilen yapıları ifade eder. Her bir blok kendi özel imzasına sahiptir. Blockchain uygulamalarında imzalar, özel bir matematiksel uygulama ile üretilir. İpimizin Blockchain sisteminde karşılığı ise zaman akışıdır, her bir blok oluşturulduğu anda bloğun üzerine tarih ve saat bilgilerini içeren bilgi de eklenir (ipimizde attığımız düğüm). Böylece her biri kendi imzasına sahip, belirli bir zamanda kaydı oluşturulan veri blokları sıra ile arka arkaya dizilir ve bir Blok-zincir Blockchain oluşturur. Bu yapıda ilk kayıt başlangıç bloğu olduğu için, bu bloğa özel olarak Genesis adı verilir.