Ana sayfa » Blockchain ağları
Blockchain

Blockchain ağları

Blockchain ağları
Blockchain ağları,blockchain

Blockchain ağları; biz de dahil olmak üzere, genellikle Blockchain teknolojisini anlatanlar, bu teknolojiyi internet teknolojisine benzetiyoruz. Bu benzetme, yapısal bir benzerlikten çok, her iki teknolojinin de devrimsel bir tetikleyici olma yönlerini vurgulamayı hedefliyor. Bu rağmen, internet altyapısı üzerinde farklı protokoller ile hizmet veren pek çok internet sitesi gibi, Blockchain teknolojisinin de tekil bir altyapı olduğu ve bunun üzerinde internet sitesi gibi uygulamalar bulunduğu düşünülebilir.

Oysa gerçekte, Blockchain soyut olarak bir güvenlik protokolüne benzemekle beraber, aslında birbirinden farklı yaklaşımların kullanılabildiği onlarca farklı platformda, binlerce farklı uygulamanın hayata geçirilebileceği bir teknolojik yaklaşımdır.
Bu yaklaşımın çatısı altındaki tüm platform ve uygulamaları, dört ana tür ile gruplayabilmekteyiz. Şimdi bu türlere göz atarak Blockchain temellerimizi tamamlayalım.

Bütünüyle İzin Gerektirmeyen Blockchain Ağları

Eğer bir Blockchain ağına girerek kayıtlı verileri okumak için izin almanız gerekmiyorsa ve bu ağın “mutabakat yapısına” uyarak, yeni bloklar ekleyebilmek için “mutabakat sürecine” dahil olmak için yine izin gerekmiyorsa, bu tarz ağlara Bütünüyle İzin Gerektirmeyen Blockchain Ağları adı verilir.

Bu tarz ağların amacı olabildiğince çok kişinin sisteme dahil olması ve dahil olan herkesin “mutabakat sürecinde” rol almasıdır. Bu şekilde ağa dahil olan kişi sayısı artıkça, ağın içindeki veri zincirinin bir kopyasına sahip olan nokta sayısı artacak ve ağ her geçen gün daha da güvenli bir hale gelecektir.

Bu durumu, etiket oyunumuzu halka açık bir meydanda oynadığımızı ve isteyen herkesin gelip bize katılabileceğini, yapması gereken tek şeyin sisteme dahil olduğu ana kadar oluşan bir zincirin kopyasını üreterek, hemen sonra sırayla devam eden sürece dahil olması şeklinde örnekleyebiliriz.

Tam bu noktada önemli bir soru sormalıyız? Bu ağa dahil olan insanların çıkarı ya da elde edeceği fayda ne olacaktır? Herhangi bir Bütünüyle İzin Gerektirmeyen

Blockchain Ağına dahil olacak kişilerin bu işten bir çıkarının olması gerekir. Bütünüyle İzin Gerektirmeyen Blockchain Ağlarında, sistemin kendisi bir değer ifade eder.

Bu şekilde Bütünüyle İzin Gerektirmeyen Blockchain Ağları için, en popüler ve bize Blockchain teknolojisini de hediye edeni olan Bitcoin platformunu örnek olarak verebiliriz. Bitcoin ağında insanlar sisteme dahil olarak, ağ içinde “mutabakat sürecine” katılan bir uç nokta oluştururlar. Ağın daha güvenli hale gelmesi için veri zincirinin bir kopyasını taşırlar.

Kendileri veya ağdaki diğer noktalar yeni bir blok eklediklerinde, bunun “mutabakat yapısına” uyumlu olup olmadığını kontrol ederler. Bu süreç içinde yeni bir blok ekleyenler (elbette ağın kurallarına uygun şekilde), ağın kendisi tarafından belirli bir miktarda Bitcoin ile ödüllendirilirler. İlerleyen bölümlerde, Bitcoin sisteminin nasıl çalıştığını detayları ile açıklayacağız.

Kısmen İzin Gerektirmeyen Blockchain Ağları

Eğer bir Blockchain ağına girerek kayıtlı verileri okumak için izin almanız gerekmiyorsa ama bu ağın “mutabakat yapısına” uyarak yeni bloklar eklemek ve “mutabakat sürecine” dahil olmak için izin gerekiyorsa, bu tarz ağlara Kısmen İzin Gerektirmeyen Blockchain Ağları adı verilir.

Bu tarz ağlarda verilere erişenler için bu veriler bir değer sunarken, ağın kendisi genellikle özel amaçlara hizmet etmek amacıyla tasarlanır. Artık, herkesin erişimine açık olan veri kayıtlarının “mutabakat sürecinde” rol alacaklar seçilmektedir.
Bu durumu, etiket oyunumuzu özel bir buluşma esnasında yakın arkadaşlarımız ile oynarken, oluşan kayıtları herkesin diğer arkadaşlarına göstererek “bakın ne güzel bir hatıra yaptık” demesine benzetebiliriz.

Daha anlamlı olması açısından henüz hayata geçmemiş farklı bir örnek daha verelim:

Şu anda dünya üzerindeki en önemli problemlerden birisi haber kaynaklarının güvenliğidir. Sosyal medya kanallarından akan haberler başta olmak üzere zaman zaman çok büyük haber ajansları bile yanılarak hatalı haberler geçebilmektedir.

Bu sorunu çözmek için üretilen bir Blockchain Ağı düşünelim. Ağımızın adı “Güvenli Haber Blockchain Ağı” olsun. Bu ağda her bir haber yeni bir blok olarak kaydedilsin ve dileyen herkes bu ağa erişerek haberleri okuyabilsin. Ancak ağa yeni bir haber eklemek için “mutabakat yapısı” resmi bir haber ajansı olmayı gerektirsin. Resmi bir haber ajansı ağa bir haber gönderdiğinde ise bu haberin bağımsız üç farklı haber ajansı tarafından daha onaylanması mecburi olsun (mutabakat süreci) ve bu onaylar gelince haber bir blok olarak ağa eklensin.

Bir örnek daha verelim: Bağımsız müzisyenlerin parçalarını yayınladıkları bir Blockchain platformu düşünelim. Bu durumda sisteme giren herkes tüm müzik parçalarını dinleyebilir ve bunlara erişebilir. Ancak “mutabakat yapısı” gereği sisteme sadece bağımsız müzisyenlerin parça eklemesine izin verilmektedir. Bu parçaların orijinal ve benzersiz olduğunu ise “mutabakat süreci” gereği meslek birlikleri sağlar. Bu durumda bu ağa erişenlerin çıkarı, müzik parçalarını dinlemek; mutabakatı sağlayanların çıkarı ise eserlerinin kayıt altına alınması (telif ve belki gelir süreçlerini de düşünerek) olur.

Açık (Public) ve Özel (Private) Ağlar

Yukarıda detayları ve örnekleri ile anlattığımız Bütünüyle İzin Gerektirmeyen ve Kısmen İzin Gerektirmeyen, Blockchain Ağları herkesin erişimine açık oldukları için AÇIK (PUBLIC) Blockchain Ağları olarak gruplandırılırlar.

Öte yandan şirketler, organizasyonlar ve kamu kurumları Açık Blockchain Ağları üzerinde veri bulundurmayı, bu ağlardan faydalanmayı sakıncalı bulabilirler. Evet, verileri şifreleyerek bu tarz ağlara dağıtmak mümkündür, ancak bu şifreler kırılabilir veya anahtarlara sahip kişiler bu bilgileri sızdırabilir. Kısacası güvenlik açısından endişeler olabilir veya bu tarz bir ağın üzerine yazılacak olan verilerin herkese açık olmasını gerektirecek bir durum olmayabilir. Bu noktada Blockchain ağları için ikinci grup kaşımıza çıkar:

ÖZEL (PRIVATE) Ağlar

Özel Blockchain Ağlarının en temel özelliği bu tarz ağlarda kayıtlı verileri okumak için mutlaka ağın kendisinden izin alarak giriş yapılması gerekmesidir. Şimdi bunlara yakından bakalım.

Kısmen İzin Gerektiren Blockchain Ağları

Eğer bir Blockchain ağına girerek kayıtlı verileri okumak için izin almamız gerekiyorsa ama sonrasında bu ağın “mutabakat yapısına” uyarak yeni bloklar eklemek ve “mutabakat sürecine” dahil olmak için izin gerekiyorsa, bu tarz ağlara Kısmen İzin Gerektiren Blockchain Ağları adı verilir.

Bu tarz ağların amacı, kaydedilen verileri sadece ilgili tarafların erişimine açmak ancak içeriye giren herkesi “mutabakat sürecine” dahil etmektir. Bu şekilde ağa dahil olanlar arasında güvenli bir veri kayıt sistemi oluşturulur.

Bu durumu etiket oyunumuzu yabancılara kapalı bir mekanda oynarken aramıza sadece davet ettiğimiz arkadaşlarımızın katıldığı senaryo ile açıklayabiliriz. Davetli arkadaşlarımız hemen oyuna girebilecektir.

Gerçek hayattaki farazi bir örnek ise bir bankanın kendi şubeleri arasında gerçekleşen havale sistemi için verilebilir. Bir bankanın şubeleri arasındaki havale işlemlerini tutmak ve bu bankaya özel bir Blockchain ağına erişmek için, Bankanın bir şubesi olmak mecburi olacaktır. Ancak bir şube içeriye giriş yaptıktan sonra artık “mutabakat yapısı” ve “mutabakat sürecine” dahil olacaktır. Böylece herhangi bir şubenin veya bir grup şubenin tüm sistemleri aksayacak olsa bile diğer şubeler arasında havale işlemleri devam edebilecek ve veri kayıtları tüm şubelere dağıtıldığı için gayet güvenli bir altyapı kurulmuş olacaktır.

Bütünüyle İzin Gerektiren Blockchain Ağları

Eğer bir Blockchain ağına girerek kayıtlı verileri okumak için izin almamız gerekiyorsa ve sonrasında bu ağın “mutabakat yapısına” uyarak yeni bloklar eklemek ve “mutabakat sürecine” dahil olmak için tekrardan izin gerekmiyorsa, bu tarz ağlara Bütünüyle İzin Gerektiren Blockchain Ağları adı verilir.

Bu tarz ağların amacı, kaydedilen verileri sadece ilgili taraların erişimine açmak ve veri erişimine izin verilenler arasından da sadece seçilmiş taraları “mutabakat sürecine” dahil etmektir. Bu şekilde ağa dahil olanlar arasında çok katmanlı bir güvenli veri kayıt sistemi oluşturulur.

Bu durumu etiket oyunumuzu yabancılara kapalı bir mekanda oynarken aramıza sadece davet etiğimiz arkadaşlarımızın katıldığı ve bunların içinden de sadece seçilmiş belli sayıda kişinin zincir kaydı tuttuğu bir senaryo ile açıklayabiliriz. Zira arkadaş sayısı artıkça herkesin her blokta imza atması giderek zorlaşmaktadır ve biz de böyle bir çözüm buluruz :)

Gerçek hayattan farazi bir örnek olarak bankalar arasındaki EFT işlemleri örnek gösterilebilir. Bir EFT işlemi için tüm bankalar arasında kurulan özel bir Blockchain ağına girmek gerekmektedir ve içeriye giriş izni için bir banka olmak gerekmektedir. Sisteme giren bankalar içindense sadece kendi aralarında EFT yapacak iki şubeye veri yazma izni verilmektedir. Böylece bu kayıtlar sadece banka ve şube seviyesinde tutulacaktır. Sisteme izin verilen bankaların ve şubelerin hepsi verileri okuyabilir, ancak “mutabakat yapısı” gereği “mutabakat sürecinde” kayıt oluşturma izni sadece kendi arasında işlem yapan iki şubede olacaktır.

Blockchain ağları
Blockchain ağları,blockchain

Özet

Artık Blockchain teknolojisinin hangi amaca hizmet etiğini (merkezi yapılara ihtiyaç duymadan güvenilir şekilde veri kaydı tutmak), kaydedilecek veri için kuralların baştan belirlendiğini (mutabakat yapısı), veriler bloklara kaydedilirken bir sürece bağlı ilerlediğini (mutabakat süreci), gerçekleşen tüm kayıtların pek çok noktaya dağıtıldığını (dağıtık kayıt defteri), Blockchain ağlarına erişmek için izin almak gerekip gerekmediğini (açık veya özel), mutabakat sürecine dahil olmak için amacına göre farklı durumların olduğunu (izin gerektiren ve izin gerektirmeyen), erişim ve mutabakat izinlerine göre iki ana grupta dört farklı türünün olduğunu öğrendik :)

Blockchain ağları

Yorum ekle

yazmak için tıklayın